Học tốtLớp 12

Sơ đồ tư duy Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc dễ nhớ, ngắn gọn

Sơ đồ tư duy Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc dễ nhớ, ngắn gọn

Nhằm mục đích giúp học sinh dễ dàng hệ thống hóa được kiến thức, nội dung các tác phẩm trong chương trình Ngữ văn 12, chúng tôi biên soạn bài viết Sơ đồ tư duy Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc dễ nhớ, ngắn gọn với đầy đủ các nội dung như tìm hiểu chung về tác phẩm, tác giả, bố cục, dàn ý phân tích, bài văn mẫu phân tích, …. Hi vọng qua Sơ đồ tư duy Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc sẽ giúp học sinh nắm được nội dung cơ bản của bài Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc.

A. Sơ đồ tư duy Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc

Sơ đồ tư duy Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc dễ nhớ, ngắn gọn

Bài giảng: Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc – Cô Nguyễn Ngọc Anh (Giáo viên THPT Nguyễn Chí Thanh)

Bạn đang xem: Sơ đồ tư duy Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc dễ nhớ, ngắn gọn

B. Tìm hiểu tác phẩm Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc

NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU, NGÔI SAO SÁNG

TRONG VĂN NGHỆ CỦA DÂN TỘC

I. TÁC GIẢ PHẠM VĂN ĐỒNG

– Phạm Văn Đồng sinh năm 1906, mất năm 2000, là một nhà cách mạng lớn của nước ta vào thế kỉ XX.

– Quê quán: xã Đức Tân, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi.

– Con đường cách mạng:

   + Tham gia các hoạt động yêu nước và cách mạng từ khi chưa đầy 20 tuổi

   + Từng bị thực dân Pháp bắt, kết tội và đày ra Côn Đảo

   + Đầu những năm 40 của thế kỉ XX, ông cùng một số đồng chí khác được giao nhiệm vụ xây dựng căn cứ địa cách mạng ở vùng biên giới Việt – Trung và sau đó được bầu vào Ủy ban dân tộc giải phóng

   + Sau cách mạng tháng Tám, ông có nhiều cống hiến to lớn trong việc xây dựng và quản lí nhà nước Việt Nam: trưởng phái đoàn tham dự các hội nghị như Hội nghị Giơ-ne-voe và đảm nhiệm các cương vị Bộ trưởng bộ tài chính, Bộ trưởng bộ ngoại giao, phó thủ tướng, thủ tướng…

– Ông còn là một nhà giáo dục tâm huyết và một nhà lí luận văn hóa văn nghệ lớn

– Sự nghiệp sáng tác: các bài hát nói, bài viết sâu sắc, mới mẻ, đầy hào hứng về tiếng Việt và các danh nhân văn hóa Việt Nam như Nguyễn Trãi, Nguyễn Đình Chiểu, Hồ Chí Minh…

II. TÁC PHẨM 

           1. Hoàn cảnh ra đời

Bài viết được viết nhân kỉ niệm 75 năm ngày sinh Nguyễn Đình Chiểu (3-7-1888) và được đăng trên Tạp chí văn học tháng 7 năm 1963

           2. Bố cục (3 phần)

– Phần 1 (từ đầu đến “cách đây một trăm năm”): Đặt vấn đề: Nguyễn Đình Chiểu – nhà thơ lớn của dân tộc

– Phần 2 (tiếp đó đến “hay của Lục Vân Tiên”): Giải quyết vấn đề

   + Nguyễn Đình Chiểu là một nhà thơ yêu nước

   + Thơ văn yêu nước do Nguyễn Đình Chiểu sáng tác là tấm gương phản chiếu phong trào chống Pháp bền bỉ, oanh liệt của nhân dân Nam Bộ.

   + Truyện Lục Vân Tiên là tác phẩm lớn nhất của Nguyễn Đình Chiểu, phổ biến trong dân gian Nam Bộ

– Phần 3 (còn lại): Kết thúc vấn đề: Đời sống và sự nghiệp Nguyễn Đình Chiểu là một tấm gương sáng cho toàn dân tộc

3. Giá trị nội dung

 Bằng cách nhìn, cách nghĩ sâu rộng, mới mẻ và nhiệt tình của một người gắn bó hết mình với đất nước với nhân dân, Phạm Văn Đống đã làm sáng tỏ mối quan hệ khăng khít giữa thơ văn Nguyễn Đình Chiểu với hoàn cảnh Tổ quốc lúc bấy giờ và với thời đại hiện nay. Đồng thời, tác giả hết lòng ca ngợi Nguyễn Đình Chiểu, một người trọn đời dùng cây bút làm vũ khí chiến đấu cho dân, cho nước, một ngôi sao sáng trong nền văn nghệ của dân tộc Việt Nam

4. Giá trị nghệ thuật

– Bố cục rõ ràng, mạch lạc, lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc bén

– Kết hợp chặt chẽ nghị luận với biểu cảm

– Hình ảnh, ngôn ngữ đặc sắc

III. DÀN Ý PHÂN TÍCH

I. Mở bài

– Giới thiệu khái quát về tác giả Phạm Văn Đồng

– Giới thiệu khái quát về tác phẩm “Nguyễn Đình Chiểu, ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc” (hoàn cảnh ra đời, giá trị nội dung, nghệ thuật)

II. Thân bài

1. Đặt vấn đề: Nguyễn Đình Chiểu – nhà thơ lớn của dân tộc

– Vấn đề: Nguyễn Đình Chiểu phải được nghiên cứu và đề cao hơn nữa

– Hình ảnh ẩn dụ “ngôi sao”: “những vì sao có ánh sáng khác thường”, “con mắt chúng ta phải chăm chú nhìn thì mới thấy”. Điều này cho thấy vẻ đẹp của thơ văn Nguyễn Đình Chiểu không phải là vẻ đẹp rực rỡ, bóng bẩy

– Ngôi sao Nguyễn Đình Chiểu chưa sáng tỏ hơn trong bầu trời văn nghệ dân tộc vì:

   + Chỉ biết Nguyễn Đình Chiểu là tác giả của Lục Vân Tiên và hiểu tác phẩm này còn thiên lệch

   + Ít biết đến thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu

⇒ Cách đặt vấn đề độc đáo: nêu vấn đề, lí giải vấn đề, so sánh giàu hình ảnh, giàu tính hình tượng

2. Giải quyết vấn đề

a) Nguyễn Đình Chiểu là một nhà thơ yêu nước

– Cuộc đời:

   + Đời sống và hoạt động của Nguyễn Đình Chiểu là một tấm gương anh dũng

   + Cuộc đời và thơ văn của ông là một chiến sĩ hi sinh, phấn đấu vì ngĩa lớn

→ Tác giả nhân mạnh khí tiết của người chí sĩ yêu nước

– Quan niệm sáng tác:

   + Học theo Khổng Tử: thơ văn thể hiện tahsi độ rõ ràng

   + Thơ văn thể hiện tư tưởng đạo đức nhân nghĩa

   + Dùng văn học làm vũ khí chiến đấu

→ Quan niệm văn học hết sức mới mẻ, tiến bộ

b) Thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu

– Hoàn cảnh lịch sử nước ta trong 20 năm trời sau năm 1860:

   + Pháp xâm lược, nhà Nguyễn đầu hàng, nhân dân đứng lên chống Pháp bị thất bại

   + Phạm Văn Đồng đặt những sáng tác của Nguyễn Đình Chiểu trong hoàn cảnh lúc bấy giờ – ông phản ánh trung thành những đặc điểm bản chất của giai đoạn lịch sử, làm sống lại phong trào kháng Pháp bền bỉ và oanh liệt…

→ Thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu ra đời và phát triển trong hoàn cảnh đó

– Đặc sắc thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu:

   + Phần lớn là những bài văn tế: ngợi ca những nghãi sĩ dũng cảm, than khóc cho những anh hùng thất thế; ra đời trong thời kì khổ nhục và có tác dụng cổ vũ mạnh mẽm cho cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp.

   + Bài “Văn tế nghãi sĩ Cần Giuộc”: lần đầu tiên trong văn học xuát hiện tác phẩm xây dựng hình tượng người nghĩa sĩ xuất thân từ nông dân với những phẩm chất cao đẹp

   + Bài “Xúc cảnh”: những đóa hoa, hòn ngọc đẹp tạo nên diện mạo phong phú cho vẻ đẹp thơ văn Nguyễn Đình chiểu

– Nghệ thuật: lập luận chặt chẽ, giàu hình ảnh, ngôn ngữ trong sáng…

c) Tác phẩm Lục Vân Tiên

– Là tác phẩm lớn nhất của Nguyễn Đình chiểu và phổ biến trong dân gian:

   + Mang tư tưởng đạo đức gần gũi với nhân dân, là bản trường ca ca ngợi chính nghĩa, những đạo đức đáng quý ở đời

   + Kể chuyện nôm na, dễ hiểu, dễ nhớ

– Hạn chế của tác phẩm:

   + Những luân lí mà Nguyễn Đình Chiểu ca ngợi đã lỗi thời, có chỗ lời văn không hay lắm

   + Hạn chế không cơ bả

→ Đánh giá tác phẩm toàn diện, cách lập luận đòn bẩy

3. Kết thúc vấn đề: Đời sống và sự nghiệp Nguyễn Đình Chiểu là tấm gương sáng cho cả dân tộc

– Khẳng định, ngợi ca, tưởng nhớ Nguyễn Đình chiểu

– Bài học về mối quan hệ giữa văn học – nghệ thuật với đời sống, về sứ mệnh của người chiến sĩ trên mặt trận văn hóa, tư tưởng

⇒ Cách kết thúc vấn đề ngắn gọn nhưng có ý nghĩa gợi mở, gợi sự đồng cảm trong lòng người đọc

III. Kết bài

– Khái quát lại giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản

– Suy nghĩ của bản thân về tác giả Nguyễn Đình Chiểu

IV. BÀI PHÂN TÍCH:

 Phạm Văn Đồng là một nhà cách mạng với nhiều cống hiến, một nhà giáo dục giàu tâm huyết và là một nhà lí luận văn nghệ lớn của dân tộc Việt Nam. Trong vai trò của một nhà lãnh đạo, Phạm Văn Đồng không chỉ đưa ra những ý kiến chỉ đạo, sự quan tâm tới đường lối phát triển của văn nghệ mà còn có nhiều bài viết sắc sảo, giàu ý nghĩa về tiếng Việt, về những danh nhân văn hóa Việt Nam và tác phẩm “Nguyễn Đình Chiểu – ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc” là một trong số đó. Ra đời nhân kỉ niệm 75 năm ngày mất của Nguyễn Đình Chiểu, bài viết đã đưa ra những ý kiến, những bình giá sâu sắc và ý nghĩa về những giá trị của thơ văn Nguyễn Đình Chiểu đối với dân tộc.

 Mở đầu bài viết, tác giả Phạm Văn Đồng đã nêu lên vấn đề của toàn bộ tác phẩm một cách rất đặc biệt. Tác giả đã so sánh Nguyễn Đình Chiểu như một ngôi sao – ngôi sao có “ánh sáng khác thường”, “phải chăm chú nhìn thì mới thấy” và “càng nhìn thì càng thấy sáng”. Với cách so sánh độc đáo đấy, tác giả đã giúp người đọc nhận thấy rằng, cũng giống như những ngôi sao kia, Nguyễn Đình Chiểu là một ngôi sao có ánh sáng khác thường với những tác phẩm thơ văn có vẻ đẹp riêng mà người đọc phải đi sâu khám phá, tìm tòi thì mới có thể phát hiện ra nó. Đồng thời, trong phần mở đầu bài viết, tác giả cũng chỉ ra rằng nhiều người chỉ biết đến Nguyễn Đình Chiểu với tư cách là tác giả của “Lục Vân Tiên”, ít biết về thơ văn yêu nước của ông.

 Với cách nêu vấn đề độc đáo, thu hút sự chú ý của người đọc, trong phần tiếp theo của tác phẩm, tác giả Phạm Văn Đồng đã giải quyết vấn đề ấy, đi sâu khám phá “ánh sáng khác thường” trong thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu. Trước hết, tác giả nêu lên “ánh sáng khác thường” trong cuộc đời và quan niệm văn chương của Nguyễn Đình Chiểu. Cuộc đời và sự nghiệp văn chương của Nguyễn Đình Chiểu là một tấm gương sáng, anh dũng cho mọi người học tập và noi theo, suốt cả một đời luôn nỗ lực phấn đấu vì nghĩa lớn. Dẫu bị mù cả hai mắt, không thể đứng lên chiến đấu cùng nhân dân nhưng ông đã dùng văn chương để chiến đấu và để ghi lại những năm tháng khổ đau mà vĩ đại trong lịch sử dân tộc. Và bởi vậy, với Nguyễn Đình Chiểu, văn chương chính là một thứ vũ khí để chiến đấu, đúng như ông từng viết:

Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm
 Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà

 Đồng thời, với ông, viết văn đó là một thiên chức và ông luôn coi trọng chức trách ấy của mình. Thêm vào đó, với tác giả Phạm Văn Đồng, “ánh sáng khác thường” trong thơ văn Nguyễn Đình Chiểu còn thể hiện trong thơ văn yêu nước, chống ngoại xâm. Trước hết, thơ văn yêu nước của Đồ Chiểu đã làm bừng sống dậy trong tâm trí người đọc những phong trào chống Pháp oanh liệt, bền bỉ của những người dân Nam Bộ trong suốt 20 năm trời – từ năm 1860 về sau. Với điều ấy đã cho chúng ta thấy thơ văn Nguyễn Đình Chiếu có giá trị lịch sử to lớn, không chỉ làm sống dậy mà nó còn là nơi lưu giữ những trang sử vẻ vang, hào hùng của nhân dân Nam Bộ nói riêng, dân tộc Việt Nam nói chung trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược. Những áng thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu, nhất là những bài văn tế và đặc biệt là “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” đã ngợi ca những anh hùng suốt đời vì dân vì nước và đồng thời còn là tiếng khóc thương trước sự hi sinh, những đau thương, mất mát mà họ phải gánh chịu. Thêm vào đó, bài thơ “Xúc cảnh” cũng là một trong số những bông hoa, “những hòn ngọc” tạo nên vẻ đẹp cho thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu. Và cuối cùng, nhắc tới vẻ đẹp của thơ văn Nguyễn Đình Chiểu không thể không nhắc tới “Lục Vân Tiên” – tác phẩm lớn nhất của Nguyễn Đình Chiểu và rất phổ biến trong nhân dân, đặc biệt là vùng Nam Bộ. Bàn về tác phẩm “Lục Vân Tiên”, tác giả đã chỉ ra những giá trị của tác phẩm. Trước hết, có thể coi “Lục Vân Tiên” là một bản trường ca “ca ngợi chính nghĩa, những đạo đức đáng quý ở đời, ca ngợi những người trung nghĩa”. Đồng thời, sức hấp dẫn của tác phẩm còn ở lối viết nôm na, dễ nhớ, dễ hiểu, là một bản trường ca hấp dẫn từ đầu đến cuối, dẫu còn đôi chỗ sai sót. Tuy nhiên, trong bài viết của mình, tác giả cũng chỉ ra hạn chế của tác phẩm đó chính là những điều mà Nguyễn Đình Chiểu thể hiện trong tác phẩm dẫu vẫn còn nhiều giáo huấn đáng quý trọng nhưng có một số luân lí đã lỗi thời và có chỗ lời văn không hay lắm.

 Trên cơ sở làm nổi bật “ánh sáng khác thường” của Đồ Chiểu, phần cuối của tác phẩm đã khái quát lại cuộc đời, sự nghiệp và những đóng góp của Nguyễn Đình Chiểu. Với một câu văn mang tính khái quát cao, Phạm Văn Đồng đã khẳng định “Nguyễn Đình Chiểu là một chí sĩ yêu nước, một nhà thơ lớn của nước ta”. Đồng thời, Nguyễn Đình Chiểu chính tấm gương sáng trong văn hóa nghệ thuật cũng như trên mặt trận tư tưởng.

 Tóm lại, với những trang viết giàu hình ảnh, ngôn từ hấp dẫn cùng cách lập luận chặt chẽ, tác phẩm “Nguyễn Đình Chiểu – ngôi sao sáng trong văn nghệ của dân tộc” đã giúp chúng ta cảm nhận được một cách trọn vẹn, đúng đắn và ý nghĩa về cuộc đời, sự nghiệp văn chương và những đóng góp của Nguyễn Đình Chiểu đối với nền văn nghệ của dân tộc ta.https://thuthuat.taimienphi.vn/phan-tich-tac-pham-nguyen- 

Xem thêm sơ đồ tư duy của các tác phẩm, văn bản lớp 12 hay, chi tiết khác:

Giới thiệu kênh Youtube THPT Nguyễn Chí Thanh


Đăng bởi: THPT Nguyễn Chí Thanh

Chuyên mục: Học Tốt,Lớp 12

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button

Bạn đang dùng trình chặn quảng cáo!

Bạn đang dùng trình chặn quảng cáo!